Gidsen

Prei ziektes

De meest voorkomende prei ziektes zijn preiroest en witrot. Daarnaast zijn preimot, uienvlieg en trips de belangrijkste plagen bij prei. Veel van deze problemen komen ook voor bij andere planten uit de uienfamilie. Je herkent ze vaak aan oranje sporen, gele bladeren, doorschijnende plekken op het blad (“raampjes”) of een zachte stengel bij de grond.

In deze gids geef ik je een handig overzicht om ziekten en plagen bij prei te herkennen en tips om ze te voorkomen.

Waarom krijgen preien last van ziektes?

Prei groeit langzaam en staat maandenlang op het bed. Door die lange teeltduur is de kans op prei ziektes groter dan bij veel andere bladgroenten: schimmels en insecten hebben simpelweg meer tijd om de planten te vinden. Vocht, lucht, watergift en voeding zijn nauw met elkaar verbonden. Zodra één van deze zaken uit balans raakt, wordt de prei vatbaarder voor schimmels en plagen.

Een sterke, gezonde prei is gelukkig redelijk weerbaar. Vooral gestreste planten worden snel aangetast. Wil je meer weten over water geven aan prei of prei bemesten, lees dan gerust onze andere gidsen voor achtergrondinformatie.

Prei ziektes zie je vooral als:

De luchtvochtigheid langere tijd hoog is
Preien te dicht op elkaar staan en weinig lucht krijgen
Je ongelijkmatig of veel van bovenaf water geeft
De vruchtwisseling te kort is en prei jarenlang op dezelfde plek groeit
De grond rond de wortels altijd nat en zuurstofarm blijft

Preiroest

Preiroest (Puccinia allii) is de meest voorkomende schimmelziekte bij prei. Je ziet de eerste tekenen vaak vanaf de zomer: kleine oranje of roestkleurige sporen op het blad, die zich bij vochtig weer snel uitbreiden. Door de aantasting maken de bladeren minder fotosynthese en bij flinke besmetting levert de plant duidelijk minder op.

Typische symptomen zijn:

Kleine oranje of geel-oranje sporen op de bovenzijde van het blad
Gele vlekken die zich steeds verder verspreiden
Bladeren die vanaf de punt geel worden en afsterven
Groei die achterblijft en dunnere stengels

Zo voorkom je preiroest:

Houd voldoende ruimte tussen de planten: 10-15 cm in de rij voor goede luchtcirculatie
Geef water 's ochtends bij de voet, niet over het blad
Verwijder aangetaste bladeren en gooi ze bij het afval, niet op de composthoop
Houd voor prei en de hele uienfamilie minstens 4 jaar teeltwisseling aan
Gebruik niet te veel stikstofmest, dat maakt het blad malser en daarmee gevoeliger

Witrot en andere schimmelziekten

Witrot (Sclerotium cepivorum) is een bodemschimmel die de wortels en voet van de prei aantast. De plant verwelkt plots vanaf de basis en als je hem uit de grond haalt, zie je vaak een wit, wattenachtig schimmelpluis rond de wortelhals (het overgangsstuk tussen wortel en stengel). Deze schimmel kan wel 10-15 jaar in de grond blijven zitten, dus voorkomen is erg belangrijk.

Voorkomen betekent: aangetaste planten volledig uit de tuin halen, niet op de compost gooien en op die plek liefst jarenlang geen uienachtigen telen. Ook tomatenverwelking, grauwe schimmel en bladvlekken kunnen optreden in natte zomers. Ruim oude plantenresten op en zorg voor lucht en ruimte, dat verkleint de kans op schimmels flink.

Plagen bij prei

Plagen zijn geen ziekten, maar ze verzwakken de plant, waardoor prei gevoeliger wordt voor schimmels en virussen. De belangrijkste insectenplagen bij prei zijn preimot, uienvlieg en trips.

Preimot

De preimot (Acrolepiopsis assectella) is één van de bekendste plagen bij prei. Het motje zelf is klein en bruin, maar vooral de larven richten schade aan. Zij eten doorschijnende plekken (“raampjes”) in het blad en kunnen in de stengel boren – daar zijn ze lastig weg te krijgen. Zwaar aangetaste prei levert meestal flink minder op.

Meer tips over de symptomen en wat je kunt doen vind je in onze aparte blog over de preimot.

Uienvlieg en preikever

De uienvlieg (Delia antiqua) en de preikever leggen hun eitjes aan de voet van de plant. De larven vreten zich vervolgens een weg in stengel of wortel. Je ziet dan bleke vraatplekken op het blad, slap hangende en gelige planten zonder duidelijke oorzaak. Met een insectennet over het bed voorkom je de meeste problemen. Wil je extra bescherming? Zaai dan wortels en prei samen – de geur van wortels houdt de uienvlieg vaak op afstand, en andersom ook.

Trips

Tripsen zijn piepkleine, langwerpige insecten die sap zuigen uit het blad van de prei. Daardoor ontstaan zilverachtige, streepjes of stippen, vooral in warm en droog weer. Geef regelmatig water om de luchtvochtigheid op peil te houden en verwijder ernstig aangetaste bladeren. Bij hardnekkige aantasting kun je kijken naar oplossingen in ons insectenvrij assortiment.

Prei ziektes voorkomen

De beste manier om prei ziektes te vermijden is door tijdens het hele seizoen preventief te werken. Let vooral op:

Ruimte en lucht rondom de planten, dus 10-15 cm afstand in de rij
Regelmatig en aangepast water geven, liefst ‘s ochtends bij de grond
Gele, oude of zieke bladeren steeds verwijderen
Geleidelijk bemesten zonder het overdrijven met stikstof
Een teeltwisseling van minstens 4 jaar: nooit jaar na jaar prei of andere uiengewassen op dezelfde plek
Gebruik insectengaas in de periode dat preimot en uienvlieg actief zijn

Overbemeste, slappe planten zijn altijd gevoeliger voor schimmels én plagen.