Gidsen

Prei doorschieten

Prei schiet door wanneer de plant een harde, rechte bloemstengel midden uit de prei omhoog duwt. Dit is geen ziekte, maar een natuurlijk onderdeel van de levenscyclus van prei: zo geeft de plant aan klaar te zijn om zaad te vormen. Prei is een tweejarige groente die het eerste jaar vooral blad en stengel opbouwt en pas het tweede jaar tot bloei komt. Door stress, zoals kou, droogte of te vroeg voorzaaien, kan prei echter al in het eerste teeltjaar doorschieten.

Wat betekent het als prei doorschiet?

Prei behoort tot de tweejarige groenten. In het eerste jaar maakt de plant een lange, witte stengel en stevige bladeren aan; dat is het moment waarop we die het liefst oogsten. In het tweede jaar richt de prei zich op bloeien en zaad zetten — dat proces noemen we doorsschieten.

Wanneer prei schiet door, zie je doorgaans het volgende:

Er komt een harde, ronde stengel midden in de prei omhoog
Bovenaan vormt zich een knop, die later uitgroeit tot een bolvormige bloem
Het preivlees rondom de stengel wordt vezeliger en krijgt een intensere smaak
De groei van nieuwe bladeren valt vrijwel stil

Vooral winterprei zal op een gegeven moment vanzelf doorschieten als ze in het voorjaar te lang in de grond blijft staan. Daarom oogsten veel tuinders de laatste winterprei voor april, omdat de plant dan uitloopt en prei bloeit.

Waarom schiet prei ineens vroeg door?

Hoewel het normaal is dat prei doorschiet als onderdeel van de levenscyclus, kan het eerder gebeuren wanneer de plant stress ervaart. Dat kan door een plotse verandering in groeiomstandigheden of door een groeischok.

De meest voorkomende oorzaken van prei schiet door zijn:

Te vroeg voorzaaien, waardoor preiplanten te lang binnen staan vóór het uitplanten
Uitplanten in te koude grond, waardoor de plant denkt dat het winter is
Lange droge periode gevolgd door overvloedig water geven
Tekort aan voeding tijdens een cruciale groeifase
Winterprei die de kou voorbij is en het voorjaar voelt aankomen

De stressfactoren voor prei lijken op die van andere groenten die kunnen doorschieten, zoals spinazie en sla, maar bij prei speelt de tweejarige groeiwijze ook een rol.

Hoe voorkom je dat prei doorschiet?

De meeste gevallen van vroegtijdig doorschieten zijn te voorkomen door de jonge planten rustig te laten wennen in de eerste weken na het voorzaaien en uitplanten.

Dit helpt om prei schiet door tegen te gaan:

Zaai prei niet te vroeg voor. In februari of maart is vroeg genoeg
Wacht met uitplanten tot de grond minimaal 10°C is en er geen kans meer is op strenge vorst
Laat de planten een week afharden voordat je ze buiten uitplant, zodat ze wennen aan de lagere temperaturen
Houd de grond gelijkmatig vochtig en geef regelmatig wat meststof gedurende het seizoen
Oogst winterprei voor 1 april, dus vóór de planten gaan doorschieten

Wil je meer weten over het voorzaaien en de juiste timing? Bekijk dan onze gids voor het voorzaaien van prei hier.

Kun je prei eten die is doorgeschoten?

Ja, je kunt doorgeschoten prei gewoon eten, maar de kwaliteit is wat minder dan bij gewone prei. De harde, stevige bloemstengel in het midden is taai en eigenlijk niet lekker om te eten; die kun je het beste verwijderen voordat je de prei gaat bereiden. Het preivlees rondom de stengel is meestal nog prima bruikbaar.

De smaak van doorgeschoten prei is vaak krachtiger en wat ui-achtiger; de structuur is vezeliger. Daardoor is deze prei heel geschikt voor warme gerechten waarin je de prei goed laat garen, zoals soepen, ovenschotels of preitaart. Voor knapperige bereidingen zoals salades of gestoomde groentes zijn ze minder geschikt.

Doe inspiratie op over het bewaren van prei in onze gids over prei bewaren. Staat je prei al in bloei en gaat de bloem open, dan kun je ook een paar planten laten staan om zaad te oogsten voor volgend seizoen.