Prei zaaien

Weinig dingen smaken beter dan een vers geoogste prei, die ’s ochtends uit de moestuin gehaald en ‘s avonds in de soep of op de bakplaat belandt.

Prei is ook een van de fijnste groenten om in je moestuin te hebben staan. De planten blijven het hele najaar én tot ver in de winter beschikbaar. Zeker winterprei is zo sterk, dat hij moeiteloos vorst doorstaat en je kunt steeds oogsten naar behoefte. Houd er wel rekening mee dat prei een lange groeiperiode kent van 4 tot 6 maanden. Vroeg starten en de planten onderweg voldoende rust en voeding geven is daarom belangrijk.

In deze gids neem ik je stap voor stap mee in het hele proces van prei kweken – van het eerste prei zaaien tot de verzorging, oogst en het bewaren. Bij elk onderdeel vind je links naar verdiepende artikelen als je je verder wilt verdiepen.

Waar kun je prei planten?

Prei neemt weinig ruimte in beslag, waardoor hij makkelijk een plekje krijgt in de moestuin – bijvoorbeeld tussen andere gewassen zoals wortels. Wat vooral belangrijk is, is dat de grond diep, los en voedzaam is, zodat de stengel recht naar beneden kan groeien en mooi lang en wit wordt.

• Op de volle grond groeit prei goed in de volle zon of lichte halfschaduw, bij voorkeur in een diepe, goed doorlatende aarde waar compost doorheen is gewerkt
• In een verhoogd bed doen preien het vaak prima, zolang er minstens 25-30 cm aarde onder zit voor de lange wortels
• In grote potten of balkonbakken van minimaal 30 cm diep kun je op een zonnige plek op het terras een klein rijtje prei kweken
• In de kas kun je het seizoen vervroegen door jonge plantjes (die je hebt voorgezaaid) eerder uit te planten

Prei hoort bij de uienfamilie, samen met uien, knoflook en bieslook. Hierdoor delen ze vaak dezelfde ziekten en plagen. Wisselteelt is dan ook essentieel: plant geen prei op een plek waar eerder uien, knoflook of bieslook groeiden in de afgelopen 3-4 jaar.

Een goede start met prei

Prei is een tweejarige plant met een lang groeiseizoen. Het is daarom bijna altijd slim om binnen voor te zaaien. Zo krijgen de jonge planten een voorsprong en kunnen ze stevig wortelen voor ze naar buiten gaan.

Prei zaaien doe je meestal:

• Binnen om voor te zaaien, vanaf februari tot maart
• Rechtstreeks buiten, meestal vanaf eind april tot begin mei
• Uitplanten van voorgezaaide preiplanten doe je vanaf half mei tot half juni

Prei zaaien is heel eenvoudig: zaai de zaden dun in een zaaibak of kleine potjes, houd de grond gelijkmatig vochtig en geef de jonge preien veel licht en warmte.

Wil je stap voor stap weten hoe het werkt? Bekijk dan onze gids over prei voorzaaien.

Zaai- en pootdiepte bij prei planten

Prei heeft ruimte nodig om een lange, dikke, witte stengel te vormen. Zet je ze te dicht, krijg je dunne preien; te ver uit elkaar verspil je plek.

Vanaf half mei, als de kans op strenge nachtvorst echt voorbij is en de grond lekker opgewarmd is, kun je prei uitplanten op een zonnige of halfschaduwplek. Zorg dat de aarde diep, los en rijk aan voeding is, met liefst wat compost erdoor, zodat de wortels makkelijk de diepte in kunnen groeien.

Zo plant je prei:

• Zaai je direct buiten, maak dan een ondiepe geul van ca. 0,5–1 cm diep. Later dun je de plantjes uit tot de juiste afstand.
• Voorgroeide preiplanten plant je in een plantgat van ongeveer 10–15 cm diep, zodat de stengel lang en wit kan worden
• Knip voor het uitplanten de wortelpuntjes en het loof een stukje terug, zo gaat de energie vooral naar het wortelen in plaats van blad
• Laat het plantgat na het planten open en vul het geleidelijk op met aarde zodra de prei gaat groeien
• Geef na het planten goed water, zodat de grond zich om de wortels sluit

Het diepe plantgat zorgt voor een lange witte stengel: de plant groeit namelijk deels ondergronds, waar het licht niet bij komt. Houd ongeveer 10–15 cm afstand tussen de preien en 30–50 cm tussen de rijen, zodat elke plant voldoende ruimte krijgt om uit te groeien.

Wil je precies weten welke plantafstanden je aan moet houden of je bed efficiënt indelen? Lees dan verder in onze gids over plantafstanden voor prei.

Verzorging gedurende het seizoen

Zijn de preien eenmaal uitgeplant, dan draait prei kweken vooral om regelmatige verzorging. Prei groeit langzaam; de opbrengst bouwt zich in de loop van het seizoen geleidelijk op. Water, voeding en lucht rond de stengel maken vaak het verschil tussen dunne of dikke prei.

Bekijk zeker ook onze andere handige artikelen over prei verzorgen om jouw prei sterk en vitaal te houden:

• Prei water geven – Zorg voor een gelijkmatig vochtige wortelzone, vooral tijdens droge periodes
• Prei bemesten – Geef matig verspreid over het seizoen extra voeding
  
• Prei bewaren – Invriezen of in de koelkast bewaren, beide zijn prima mogelijkheden
  

Prei aanaarden (hypen)

Wat prei echt bijzonder maakt binnen de uienfamilie, is het aanaarden (ook wel ‘bleken’ genoemd). Door te aanaarden krijgt prei zijn kenmerkende, lange witte stengel.

Zijn je preien ruim 15–20 cm hoog? Dan kun je beginnen met aarde rondom de stengels op te hogen naarmate ze verder groeien. Zo blijft het onderste deel afgeschermd van licht en blijft de stengel helder wit en zacht van smaak. Herhaal het aanaarden elke 2–3 weken tot de opgeworpen rij aarde 10–15 cm langs de stengel komt.

In plaats van aarde kun je ook stro, compost of een donkere tuinvliesdoek rondom de planten leggen. Dat werkt net zo goed en soms makkelijker als de grond bij droogte lastig is om op te hogen.

Veelvoorkomende problemen bij prei kweken

Zelfs met de beste zorg kunnen preien problemen krijgen. Vaak ontstaan die bij droogte, ongunstige teeltrotatie of door plagen die graag op verwante soorten afkomen.

• Oranje, poederige plekjes op het blad – duiden meestal op preiroest (een veelvoorkomende schimmelziekte)
• Lichte vlekjes of vraat aan het blad – dat kan wijzen op preimot
• Dunne, bleke stengels – bijna altijd gevolg van te weinig voeding of juist te dicht planten
• Preien die ineens een stevige bloemstengel vormen worden ook wel doorgeschoten prei genoemd
• Zachte, rotte stengels bij de grondlijn – het gevolg van constant natte grond of witrot

Wanneer kun je prei oogsten?

Prei kan je oogsten zodra de soort volwassen is, afhankelijk van het ras dat je hebt gezaaid. Zomerprei is doorgaans klaar vanaf eind augustus tot oktober. Winterrassen zijn extra sterk, overleven de vorst en kun je oogsten vanaf oktober tot aan maart.

Prei is klaar wanneer:

• De stengel zo’n 2–4 cm dik is en 20–30 cm boven de grond uitsteekt
• Het witte stuk lang en stevig is
• De bladeren donkergroen en krachtig zijn

Gebruik een spitvork of kleine schep om de prei rondom voorzichtig los te maken voor je hem uit de grond trekt. Doe je dat met de hand, dan breekt de stengel sneller af en verlies je het mooiste deel. Leg je wat stro of tuinvlies over het bed, dan kun je zelfs in lichte vorstmaanden gewoon verse prei oogsten.

Lees meer over precieze timing en oogsttechniek in onze gids over prei oogsten.

Klaar om zelf prei te planten?

Prei planten vraagt wat tijd en aandacht, maar je wordt beloond met een groente die bijna het hele jaar door te oogsten is. Met voedzame grond, regelmatig aanaarden en vlot water geven kan zelfs een beginner volop prei kweken in eigen tuin.

Nog op zoek naar verse zaden? Ontdek dan ons aanbod biologische preizaden voor het komende seizoen hier.