Gidsen

Pastinaak ziektes

Pastinaak is een sterke en robuuste wortelgroente, maar toch kunnen pastinaak ziektes en plagen soms toeslaan. Pastinaakschurft, hartrot (boorgebrek) en aantasting door wortelvlieg zijn bekende problemen, terwijl schimmelziekten zoals meeldauw vooral aan het einde van het seizoen het blad kunnen aantasten.

Hoe ontstaan ziekten bij pastinaak?

Pastinaak ziekte en plagen komen zelden zomaar opzetten. Ze hangen vaak samen met de groeiomstandigheden van de planten. Vocht, lucht, water en voeding moeten in balans zijn. Wanneer de pastinakken te dicht op elkaar staan, in droge grond groeien of er te veel stikstof wordt gebruikt, worden ze snel kwetsbaar.

Pastinaak hoort tot de schermbloemenfamilie (Apiaceae) en deelt daardoor veel ziekten en plagen met gewassen als wortel, wortelpeterselie en selderij. Wisselteelt is dan ook extra belangrijk: zaai pastinaak en verwante gewassen nooit jaar na jaar op dezelfde plek, want zo bouw je problemen op.

Pastinaakschurft

Pastinaakschurft (veroorzaakt door de schimmel Itersonilia pastinacae) is een typische ziekte bij pastinakken. Je herkent het aan donkere, ingezonken plekken op de schouder van de wortel, vaak met een oranje of roestrode rand. De plekken kunnen enkele centimeters groot worden en maken de pastinak ongeschikt voor bewaring. Je kunt het rotte deel wel vaak direct wegsnijden en de rest van de wortel alsnog gebruiken.

Zo voorkom je pastinaakschurft:

Houd een vruchtwisseling aan van 3-4 jaar en zet pastinaak of andere schermbloemigen niet ieder jaar op dezelfde plek
Zorg voor goede drainage in het bed, want de schimmel houdt van natte grond
Houd de pH van de grond rond 6,5-7; te zure grond stimuleert de schimmel
Gebruik goed verteerde compost, vermijd verse stalmest
Verwijder aangetaste planten en bladeren en voer ze af met het afval, niet op de compost

Hartrot en boorgebrek bij pastinaak

Hartrot uit zich als bruine, rotte plekken in het midden bovenin de pastinaak, terwijl de rest er gezond uitziet. Dit symptoom wordt veroorzaakt door een gebrek aan het sporenelement boor. Het komt vooral voor in erg zanderige grond, bij een hoge pH of na droge perioden waarbij de plant nauwelijks boor kon opnemen.

Zo voorkom je hartrot:

Geef het hele seizoen regelmatig water zodat de plant goed voedingsstoffen kan opnemen
Werk compost door de grond; daarin zit van nature wat boor
Laat eventueel de grond testen als het probleem elk jaar terugkomt
Houd de pH van de bodem rond 6,5-7 zodat boor beschikbaar blijft voor de plant

Snijd het rotte deel weg als je bij de oogst hartrot aantreft. De rest van de wortel kan meestal gewoon gebruikt worden, mits die niet muf ruikt of sponzig is verder naar beneden.

Wortelvlieg bij pastinaak

De wortelvlieg (Chamaepsila rosae) legt ook bij pastinaak haar eitjes, net als bij andere schermbloemigen. De larven vreten gangen die roodbruin verkleuren in de wortels. Vaak zie je pas bij de oogst hoeveel schade de larven hebben aangericht; een ernstige aantasting kan het hele bed aantasten.

De wortelvlieg heeft 2 tot 3 generaties per zomer. De eerste generatie vliegt meestal vanaf half mei tot en met juni, de tweede volgt vaak in juli-augustus.

Zo voorkom je wortelvlieg:

Bedek het bed met insectengaas of vliesdoek van zaaien tot oogst
Zaai pastinaak op een open, winderige plek waar niet veel hoge begroeiing omheen staat
Vermijd verse mest, de geur trekt vliegen juist aan
Verwijder alle plantenresten na het uitdunnen en druk de overblijvende planten stevig aan
Doe aan vruchtwisseling met een periode van 4-5 jaar, want de wortelvlieg overwintert als larve of pop in de grond

Meer over de biologie en het voorkomen van de wortelvlieg lees je in ons artikel over de wortelvlieg – de adviezen gelden ook voor pastinaak.

Bladluizen en slakken bij pastinaak

Bladluizen kunnen zich op het pastinaakblad vestigen en zuigen aan de onderkant van het blad. Ze laten een plakkerige honingdauw achter die schimmel en mieren aantrekt; zware aantastingen verzwakken de plant. Slakken zijn vooral dol op de jonge scheuten: ze kunnen in één nacht een hele rij kiemplanten opeten.

Zo voorkom en bestrijd je bladluizen en slakken:

Spoel bladluizen weg met een harde waterstraal
Lok natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes en zweefvliegen door bloemen als goudsbloem in de buurt te zaaien
Verzamel ’s avonds of vroeg in de ochtend slakken met de hand
Gebruik onze slakkenval of plaats koperen tape rondom het bed
Bij grote aantastingen kun je producten uit het assortiment insectenvrij overwegen

Meeldauw en schimmelziektes op pastinaakblad

Laat in het seizoen kan het loof van pastinaak getroffen worden door echte meeldauw. Op het blad verschijnt dan een wit, poederachtig laagje. Voor de wortel is dat meestal geen ramp, omdat deze dan al bijna oogstrijp is, maar een zware infectie kan de groei remmen en de opbrengst verlagen.

Zo voorkom je meeldauw:

Zorg voor voldoende luchtcirculatie: dun de planten uit zodat ze niet te dicht staan
Geef water bij de grond en niet over het blad
Sproei ’s ochtends zodat natte bladeren overdag kunnen drogen
Voorkom overbemesting met stikstof, zo krijg je geen zwak, slap blad
Verwijder de zwaarste aangetaste bladeren om verdere verspreiding te voorkomen

Valse meeldauw kan ook voorkomen. Hierbij ontstaan lichte plekken aan de bovenzijde van het blad en een grijzige waas aan de onderzijde. Voorkomen doe je op dezelfde manier: zorg voor lucht, gelijkmatige watergift bij de wortels en pas vruchtwisseling toe.

Effectieve preventie in de moestuin

De meeste pastinaak ziektes en plagen kun je voorkomen door goed tuinieren:

Wisselteelt: zet pastinaak of andere schermbloemen minstens 3-4 jaar niet op dezelfde plek
Voldoende afstand: 8-15 cm tussen de planten zorgt voor lucht en minder ziektedruk
Gelijkmatige watergift en voeding: gestreste planten zijn vatbaarder voor ziekte
Insectengaas: de beste manier om wortelvlieg buiten te houden
Opruimen: ruim na het seizoen dode bladeren en plantenresten op

Let op: zachte, te rijk gevoede pastinaakplanten zijn gevoeliger voor schimmel en plagen, dus bemest met mate!