Gidsen

Pastinaak oogsten

Pastinaken zijn klaar om te oogsten zodra het loof geel begint te kleuren en plat op de grond gaat liggen, meestal vanaf september tot en met november. De smaak van pastinaak wordt pas echt lekker nadat de wortel een paar nachten lichte vorst heeft gehad. Hierdoor wordt het zetmeel namelijk omgezet in suikers. Je kunt pastinaak oogsten zolang de grond niet compleet bevroren is.

Wanneer pastinaak oogsten?

Pastinaak is een trage wortelgroente en doet er zo’n 5 tot 7 maanden over vanaf het zaaien tot een volgroeide knol. Zaai je in april-mei, dan zijn de eerste wortels tegen september vaak groot genoeg. Laat je ze langer staan, dan worden ze nog groter én zoeter. De meeste rassen kunnen zelfs tot de eerste strenge vorst in de grond blijven.

Een pastinaak is meestal klaar om te oogsten als:

Het loof geel begint te worden en zich over de grond uitstrekt
De schouder van de wortel net boven de grond uitsteekt en een doorsnede van ongeveer 4-6 cm heeft
Er ten minste een nacht lichte vorst is geweest zodat het zetmeel in suiker begint te veranderen
De wortel stevig en vol aanvoelt als je voorzichtig wat aarde rondom de schouder wegduwt

Er is eigenlijk geen reden om alle pastinaken tegelijk te rooien. Haal ze uit de grond wanneer je ze nodig hebt, zo heb je een hele periode verse wortels paraat.

Waarom pastinaken na vorst zoeter smaken

Wanneer de temperatuur onder nul komt, zet de pastinaakplant een deel van zijn opgeslagen zetmeel om in suiker. Dit is een natuurlijk verdedigingsmechanisme waarmee de plant zichzelf tegen koude beschermt. Voor ons is dit precies wat de karakteristieke zachte zoetheid van pastinaken geeft.

Daarom is het slim om te wachten met pastinaak oogsten tot de eerste nachtvorst is langsgekomen. Vroeg geoogste pastinaken smaken vaak iets scherper en krachtiger, terwijl pastinaken geoogst in de herfst of winter juist een mildere, zoetere smaak hebben.

Hoe oogst je pastinaak?

De penwortel van een pastinaak kan eenvoudig 20-30 cm lang worden, je kunt hem dus bijna nooit zomaar uit de grond trekken zonder te riskeren dat hij afbreekt. De kans is groot dat er een stuk wortel achterblijft. Gebruik daarom altijd een riek of een stevige spade, die je terugvindt in ons assortiment tuingereedschap.

Steek een riek of spade zo’n 10-15 cm naast de plant in de aarde
Wip voorzichtig de grond los zodat de hele wortel vrij komt te liggen
Trek de pastinaak omhoog door stevig bij het blad en dicht bij de wortel vast te pakken
Snij of draai het loof eraf, schud eventueel overtollige aarde los zodat je de pastinaak verder kunt verwerken

Spoel pastinaken niet af als je ze langere tijd wilt bewaren. Borstel in plaats daarvan voorzichtig de overtollige aarde af en laat een dun laagje aarde aan de wortel zitten. In onze gids over pastinaak bewaren lees je hier alles over.

We raden aan om altijd tuinhandschoenen te dragen wanneer je pastinaak oogst. De pastinaakwortel zelf is niet giftig en kun je gerust eten, maar let goed op met het sap uit het blad en de stengel. Dit kan huidirritatie veroorzaken, zeker in combinatie met zonlicht. Wilde pastinaak is doorgaans gevoeliger dan de geteelde variant, dus wees daar extra oplettend mee.

Kun je pastinaak in de winter in de grond laten?

Ja, en dat is juist het handige aan pastinaak. De wortel is goed bestand tegen vorst en kan maandenlang in de moestuin blijven zonder aan kwaliteit te verliezen. Veel mensen oogsten daarom beetje bij beetje gedurende het najaar en de winter, in plaats van alles in één keer uit de grond te halen.

Maak het jezelf makkelijk door de rij met een laagje stro, bladeren of vliesdoek af te dekken. Dat voorkomt dat de grond keihard bevriest en zorgt ervoor dat je de volgende pastinaken makkelijker uit de grond trekt wanneer je wilt oogsten. Laat je ze heel lang staan, haal ze dan uiterlijk in het vroege voorjaar eruit. Zodra de plant een bloemstengel maakt, wordt de wortel taai en vezelig.

Wat doe je met de pastinaak na de oogst?

Ruim na het oogsten de moestuin op en verwijder achtergebleven loof en plantenresten. Zo geef je schimmels en insecten minder kans om in de bodem te overwinteren, wat weer gunstig is voor de volgende teelt.

Denk ook aan vruchtwisseling: pastinaak behoort tot de schermbloemfamilie. Het is verstandig om pastinaak, maar ook wortels en andere schermbloemigen, niet elk jaar op dezelfde plek te zetten. Door jaarlijks van plek te wisselen — het zogenaamde wisselteelt — hou je de grond gezond en voorkom je bodemziekten als pastinaakschurft.

Meer lezen over ziektes? Bekijk ons artikel over pastinaakziekten.