Gidsen

Wortelvlieg

De wortelvlieg (Chamaepsila rosae) is een van de meest voorkomende plagen bij wortelen en kan flink wat schade aanrichten als je niet op tijd ingrijpt. Het zijn niet de volwassen vliegjes die het probleem vormen, maar hun larven. Die vreten gangen in de wortels en tasten zo de smaak, kwaliteit en houdbaarheid van je oogst aan.

In deze gids lees je wanneer de wortelvlieg actief is, hoe je een aantasting herkent en welke manieren het beste werken om de wortelvlieg te bestrijden in de moestuin.

Wat is de wortelvlieg?

De wortelvlieg is een klein, donker vliegje van ongeveer 5 mm groot. Ze legt haar eitjes vlak bij de wortels van bijvoorbeeld jonge wortelplanten, direct in de grond. Na het uitkomen boren de bleekgele larven zich in de wortel, waar ze gangen maken en zo rot en verkleuring veroorzaken.

De larven kunnen 7 tot 10 mm lang worden en de wortels zo ernstig aantasten dat ze niet meer bruikbaar zijn.

Wanneer is de wortelvlieg actief?

De wortelvlieg kent meestal twee tot drie generaties per jaar in Nederland en België, en is een groot deel van de zomer actief. De volwassen vliegen overwinteren als pop in de grond en verschijnen weer wanneer het voorjaar wordt.

De eerste vlucht is doorgaans van half mei tot in juni. In deze periode leggen de vrouwtjes hun eitjes rondom de wortelplanten, direct onder het oppervlak. De larven komen snel uit en beginnen meteen aan hun vraatzuchtige tocht door de wortels.

De tweede vlucht vindt meestal plaats in juli–augustus. Dan verschijnt een nieuwe generatie volwassen vliegen, die zorgt voor extra aantastingen. In warme jaren zie je soms tot laat in de nazomer of het begin van de herfst nog activiteit.

De wortelvlieg blijft overdag vaak verstopt in hogere begroeiing en vliegt pas tegen de avond richting de wortelbedden om eitjes af te zetten. Hierdoor ontdek je een aanval vaak pas als je de wortels oogst, als het al te laat is.

Herkenning: wanneer is er sprake van wortelvlieg?

Je ziet een aantasting door wortelvlieg meestal pas bij de oogst. Typische kenmerken zijn:

Roodbruine of roestkleurige gangen in de wortel
Wortels die vol zitten met kleine uitwerpselen
Beginnende rotten en nare geurtjes
Jonge plantjes kunnen zelfs volledig afsterven bij vroege aantasting

Bij ernstige aantastingen, vooral later in de zomer, zijn wortels soms zo beschadigd dat ze eigenlijk niet meer te gebruiken zijn.

Wortelvlieg bestrijden

Zodra de larven eenmaal in de wortels zitten, kun je ze eigenlijk niet meer bestrijden. Daarom draait het bestrijden van de wortelvlieg vooral om voorkomen.

Je verkleint het risico op aantasting door:

Op tijd een insectengaas of vliesdoek over je bedden te leggen, nog voor de eerste vlucht begint
Wortelen te telen op open, winderige plekken – dus niet vlakbij hoge vegetatie
Geen verse mest te gebruiken, want de geur trekt de wortelvlieg juist aan
Na het uitdunnen alle plantenresten te verwijderen en de aarde goed aan te drukken rond de overgebleven plantjes
Ofwel heel vroeg te zaaien, zodat de planten stevig genoeg zijn voor de eerste vlucht, of juist laat zodat ze pas ontkiemen ná de eerste vlucht
Niet elk jaar op dezelfde plaats wortelen telen, maar een teeltwisseling van 4 tot 5 jaar aanhouden. De wortelvlieg kan immers als larve of pop overwinteren in de bodem.

Sommige tuiniers proberen de geur te camoufleren door wortels naast uien te telen, maar deze methode is niet zeker en werkt het best als aanvulling op insectengaas.

Wat kun je doen als je wortelen zijn aangetast?

Als je wortelen eenmaal zijn aangetast, valt de schade helaas niet te herstellen. Licht aangetaste wortels kun je soms nog meteen schoonmaken en gebruiken.

Voor bewaring zijn aangetaste wortelen eigenlijk niet geschikt, omdat de larven na het oogsten vaak doorgaan met vreten. Zie je de aantasting op tijd, dan kun je eventueel direct alles oogsten en invriezen om verdere schade te beperken.